از بشقاب‌پرنده تا خر شیطان: لجبازی کودک یک ساله

لجبازی کودک یک ساله

لجبازی کودک یک ساله از نخستین چالش‌های تربیتی است که والدین در عالم پدری و مادری تجربه می‌کنند. بحث اخلاق و تربیت در دوران نوزادی موضوعیت و جدیت زیادی ندارد. اما از یک سالگی و هم‌زمان با درک و تعامل بیشتر با افراد و محیط پیرامون، خلقیاتی مانند لجبازی، پرخاشگری و… هم بیشتر در کودک دیده می‌شود.

سر و کله زدن با موجود کوچولوی تازه‌واردی که زمان زیادی نیست پا به سیارۀ ما گذاشته، موقعیت علمی تخیلی جالبی است. هنوز نه می‌دانیم در کله‌اش چه می‌گذرد، نه زبان هم را درست می‌فهمیم. اما اشکالی ندارد بالاخره داده‌های ورودی و خروجی، روش‌های کدگذاری، رمزگشایی و خوانش جعبۀ سیاه فرشتۀ فضایی‌مان را کشف خواهیم کرد!

با فرود بیگانه‌های ریزه میزه بر زمین، عجیب نیست که گاهی هم سوار شدن بر سفینه، جایش را به سوار شدن بر خرشیطان‌ بدهد! بالاخره مسافران نیم‌وجبی می‌خواهند چیزهای جدید را هم امتحان کنند. البته جای نگرانی نیست با کمی آموزش، می‌توان فرمول پیاده‌ کردن‌‌شان را یاد گرفت. در این مطلب:

  • مروری کوتاه خواهیم داشت بر یک سالگی و مختصات این سن.
  • دلایل لجبازی کودک یک ساله .
  • نحوۀ برخورد با لجبازی بچۀ یک ساله .
  • به همراه تماشای ویدیوهای مفید و جذاب.

این لینک هم می‌تواند برای برخورد با لجبازی کودک به شما کمک کند. توصیه می‌کنم حتماً مطالعه کنید. خوب آماده‌اید برای هوا کردن یک فروند آپولو؟!

لجبازی کودک یک ساله

کُدهای یک سالگی

از یک سالگی کودک شروع به راه افتادن می‌کند. دندان درآوردنش هم ادامه دارد. از آن نی‌نی‌ها که با دو دندان خرگوشی در فک پایین و بالا، فلفلی می‌خندند و بای‌بای و دالی می‌کنند! اگر با او حرف بزنید توجه نشان داده و با اَدَبودو سعی می‌کند به شما واکنش دهد. یا با ادا و صدا منظورش را برساند، مثلاً با اِه اِه کردن حالی کند که عروسکم را بده. کم کم کلمه هم می‌گوید مثل ماما، بابا، آبَ، دَدَ، بَه‌بَه و…

همچنین درک او پیچیده‌تر می‌شود و اگر جغجغه‌اش را گم کند، می‌فهمد که نابود نشده فقط از چشم او پنهان مانده و با جستجو می‌تواند پیدایش کند. اگر چیزی به نظرش جالب بیاید دوست دارد شما را هم در آن شریک کند. مثلاً اسباب‌بازی که ملودی پخش می‌کند و چراغ می‌زند را نشان‌ می‌دهد که یعنی: ببین چقدر باحال است! دستورات ساده را می‌فهمد و اجرا می‌کند. مثل این‌که به چیزی اشاره کنید و بگویید: آن‌را به من بده.

تماشا و دقت در محیط پیرامون برایش جذاب است و مثل دوربین مداربسته همه چیز را می‌پاید.
برای کارهایی که با مهارت‌های جدیدش می‌تواند انجام دهد ذوق دارد و زیاد تکرارشان می‌کند. مثلاً چون تازه راه رفتن یاد گرفته، مدام دور خانه قِل می‌خورد و از پله‌ها بالا و پایین می‌رود. یا چون بر دست و انگشتانش کنترل بیشتری پیدا کرده، از برداشتن و پرت کردن اشیاء خوشش می‌آید.

قسمت‌های مختلف بدنش را به اسم می‌شناسد. اگر بگویید چشمات کو؟ چشم‌هایش را نشان می‌دهد. اگر بگویید دماغت کو؟ به بینی کوچولویش اشاره می‌کند.

اگر بتوانید به خودتان مسلط باشید و او را نخورید، شیرین‌کاری‌های دیگری هم انجام می‌دهد! مثلاً فیگور می‌گیرد. تلفن حرف زدن، جاروبرقی کشیدن، مطالعه، آشپزی، رانندگی و دیگر کارهای شما را تقلید می‌کند. چنان جدی هم ژست می‌گیرد که دیگر قطعاً قورتش خواهید داد!

لجبازی کودک یک ساله

عوامل موثر بر لجبازی کودک یک ساله

۱- خوراک، پوشاک، مسکن

علت لجبازی کودک یک ساله می‌تواند نیازهای مختلف او باشد. معمولاً در سنین پایین، کودکان بیشتر درگیر نیازهای ابتدایی‌ مانند غذا، خواب، نظافت و… هستند.
مثلاً اگر دل‌درد داشته باشد و شما بخواهید به او غذا بدهید، جایش کثیف باشد و بخواهید بخوابانیدش، یا از گرما کلافه باشد و بخواهید به او کلاه و شال و جوراب بپوشانید، دستی را کشیده و ممانعت می‌کند!

لجبازی کودک یک ساله

۲- الو؟ الو؟ من جوجواَم

لجبازی کودک یک ساله می‌تواند به دلیل اختلاف زبان و درک او با ما باشد. گفتیم که فرشتۀ کهکشانی دنیای متفاوتی دارد و زمان می‌برد تا یک زمینی تمام عیار شود. او در یادگیری زبان ما تازه‌کار است، نمی‌تواند خواسته‌ها و احساساتش را بگوید و متقابلاً منظور ما را بفهمد. به دلیل همین عدم تفاهم، سعی می‌کند با رفتارهایی مثل نِق زدن، گریه کردن، لجبازی و… ارتباط برقرار کرده و حرف بزند.

لجبازی کودک یک ساله

۳- چالش این‌جا، چالش آن‌جا، چالش همه‌جا

ترس، اضطراب، جلب توجه، محدودیت، ناکامی و… مثل همیشه پای ثابت بحث هستند. آن‌ها نه تنها عامل لجبازی کودک یک ساله، بلکه از عوامل ناراحتی و بدرفتاری همۀ بچه‌ها و اصلاً همۀ آدم‌ها هستند.

بچه می‌خواهد با غذا بازی کند اما مادر محدودش می‌کند. می‌خواهد فضولی کند و وسایل را به هم بریزد، اما بابا مانعش می‌شود. می‌خواهد اشیاء را توی دهانش کند اما جلویش را می‌گیرند. دوست دارد یخچال و کابینت و راه‌پله را شخم بزند اما به او اجازه نمی‌دهند، دلش می‌خواهد با بچه‌های بزرگ‌تر بازی کند اما بازی‌اش نمی‌دهند چون بلد نیست و کوچولو است و خرابکاری میکند و…

لجبازی کودک 1.5 ساله

روش‌های برخورد با لجبازی کودک یک ساله

شناخت

۱- عملیات شناسایی

گرچه بنظر می‌آید تعامل با کودک یک ساله به خاطر نداشتن زبان و فهم مشترک، دشوار است. اما حقیقت این است که برخورد با لجبازی کودک یک ساله راحت‌تر از سنین بالاتر است. چون انسان هرچقدر بیشتر رشد کند، افکار و رفتار پیچیده‌تری هم پیدا می‌کند. هر انسانی نقشۀ شخصیتی و الگوی اخلاقی منحصر بفرد خودش را دارد. پس شما هم از روی نقشۀ هوایی فرزندتان حرکت کنید. مانند یک موضوع مطالعاتی دربارۀ او پژوهش کرده و صفات خاصش را بیابید.

سعی کنید کودک را زیر نظر بگیرید و بفهمید از چه چیزهایی لذت می‌برد؟ حوزه‌ها و موضوعات موردعلاقه‌اش چیست؟ چه چیزی ناراحتش می‌کند؟ سرعت و کیفیت واکنش، توجه، یادگیری و رشد در او به چه صورت است؟ احساسات و خواسته‌هایش چیست و…

لَک لَک جان قطعاً دفترچه راهنمای مرسولۀ نی‌نی را هم تحویل داده است! پیدایش کنید، آن را بخوانید و طبق دستورالعمل‌ها رفتار کنید.

اگر نیازها و خصوصیات کودک را بشناسید می‌توانید دلیل ناراحتی و لجاجت‌اش را پیدا کنید. من بارها هنگام لجبازی و کج‌خُلقی نی‌نی‌ها، از زبان مامان‌ها شنیده‌ام که می‌گویند: الان خوابش گرفته، شیر می‌خواهد، غریبی می‌کند، بهانۀ باباش را می‌گیرد و… در این موارد با رفع مشکل کودک، او آرام خواهد ‌شد.

مهم‌ترین ویژگی مسافر کوچولو که باید بدانید این است که او درحال آموختن و کشف زیروبم سیارۀ جدیدش است. برای این کار از لمس کردن، خوردن، نگاه کردن، زیر و رو کردن و… استفاده می‌کند. اگر مزاحم پروژۀ تحقیقاتی‌اش شوید قطعاً شمشیر را از رو می‌بندد!

حواس‌پرتی

۲- سوت بلبلی در کوچۀ علی چپ

لجبازی کودک یک ساله را می‌توانید با عوض کردن فضا و منحرف کردن موضوع کنترل کنید. بچه‌های بزرگ‌تر سخت‌ پیچانده می‌شوند اما شیره مالیدن سر طفل معصوم‌های یک ساله راحت‌تر است. ( بگردم برای سادگی‌شان ) هروقت شروع به بهانه‌گیری و لجبازی کرد او را بغل کنید و به حیاط یا کنار پنجره ببرید. قصۀ جوجویی که از روی شاخه پرید یا پیشی که از وسط کوچه دوید را برایش بگویید و حواسش را پرت کنید.

نکته‌ای که باید به آن توجه داشته باشید این است که به بچه مستقیم نه نگویید. این کوچولوها پیگیرتر از آن هستند که با یک نه، پرونده را مختومه کنند.

به جای نه گفتن، راهکار جایگزین نشان دهید.

مثلاً اگر برای برداشتن قیچی یا چاقو بهانه می‌گیرد، نه گفتن یا توضیح دادن این‌که تیزه، جیزه، اوخ میشی و… فایدۀ چندانی ندارد. اگر قیچی را از دستش می‌گیرید، وسیلۀ بی‌خطر ولی جذاب و چشمگیر دیگری مانند جعبۀ قرقره‌های نخ یا کامواهای رنگارنگ را به او بدهید. به این ترتیب راحت‌تر بی‌خیال قیچی می‌شود!

بی‌توجهی

۳- شتر دیدی ندیدی

قدیم‌ها بدترین سلاح بمب اتم بود اما امروزه گویا دانشمندان کشف کرده‌اند که کشنده‌ترین سلاح بی‌توجهی است! به نسخه‌های عاشقانۀ فضای مجازی که اعتباری نیست ولی در کمال ناباوری این یکی به کار ما می‌آید. البته نه همیشه. گاهی درمان لجبازی کودک یک ساله بی‌توجهی به اوست.

کودکانی که عادت کرده‌اند با رفتارهای غلطی مثل لجبازی، توجه و محبت بخرند یا به خواسته‌هایشان برسند، معمولاً لوس بار می‌آیند. در این موارد باید بی‌توجهی را سرلوحۀ کار خود قرار دهید انگار نه انگار که چیزی می‌بینید. وقتی کودک بفهمد از این طریق چیزی بدست نمی‌آورد قطعاً مسیر دیگری را انتخاب خواهد کرد.

اگر هدف کودک از لجبازی و بدخلقی، طلب محبت شماست از او دریغ نکنید. مراقب باشید وقتی لجبازی می‌کند، توجه کردن به او یک پاداش نابجا و تقویت کنندۀ رفتار اشتباه است. اما بعداً وقتی دست از این کار کشید، حتماً از مهر سیرابش کنید.


با هم کارتون ببینیم

وقتی دربارۀ موضوع لجبازی کودک یک ساله تحقیق می‌کردم، این کلیپ انیمیشنی بانمک را دیدم که حاوی نکات کلی و توصیه‌های کاربردی بود. از آن‌جا که تک‌خوری در روحیۀ من نیست گفتم با هم تماشا کنیم.


سخن پایانی

مانند همۀ مطالب گذشته باید دوباره یادآوری کنم که هرگز، هرگز و هرگز در مواجهه با لجبازی کودک یک ساله به خشونت و تنبیه بدنی متوسل نشوید. مبادا خیال کنید زدن، ترساندن یا فریاد کشیدن دردی را دوا می‌کند. هرقدر هم خسته و کلافه و عصبی هستید، اما بدانید که برخورد فیزیکی سم است و هیچ آدم عاقلی برای دفع خستگی زهر نمی‌نوشد.

گرچه در متن به شوخی اشاره شد، اما بچه‌ها در سال‌های اولیۀ زندگی واقعاً مانند مسافرانی هستند که از یک کهکشان دوردست آمده و با دنیای ما بیگانه‌اند. آن‌ها جهان و زبان خودشان را دارند که بسیار متفاوت است. اما به تدریج با عالم ما انطباق پیدا خواهند کرد. پس مهربان و صبور باشیم

. مثل همیشه از همراهی‌تان سپاسگزارم.


مطالب مرتبط:

حرف گوش نکردن کودک

لجبازی کودک ۲ ساله

عصبانیت کودک یک ساله

چگونه با کودک سه سالۀ لجباز رفتار کنیم؟


نویسنده: بهار آذر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *